Staatsbosbeheer wil mogelijk resistente essen vellen in Haagse Bos. “Eeuwig zonde…”

Staatsbosbeheer wil 1.200 essen kappen in het Haagse Bos vanwege de essentaksterfte.

Om meer te weten te komen over de essentaksterfte en dan voornamelijk over die in het Haagse Bos, nam ik contact op met Wageningen University & Research (WUR). Met ir. Fons van Kuik, Senior onderzoeker gewasbescherming en boomziekten en projectleider die mede het protocol essentaksterfte heeft opgeleverd. Ik vroeg hem of hij iets wist over de ziekte in het Haags Bos. Eigenlijk dacht ik dat Staatsbosbeheer kind aan huis was bij de WUR, ze melden namelijk dat ze de protocollen van de WUR volgen… maar dat blijkt dus niet het geval te zijn.

Van Kuik reageerde verrast. Essentaksterfte in het Haagse Bos? Hij wist niet dat de essentaksterfte ook al in het westen des lands zo hevig toegeslagen had. Van Kuik was verbaasd dat er nog geen melding over gedaan was. Hij vroeg zich af hoe de essen beoordeeld waren.

Wat is essentaksterfte eigenlijk? In het kort: Essentaksterfte wordt veroorzaakt door een schimmel uit Azië. Bomen worden geïnfecteerd via de bladeren dat leidt tot verstoring van de sapstromen. Takken gaan dood en kunnen afvallen. Uiteindelijk zal de boom afsterven. Lees het HIER uitgebreid

Op grote afstand kan van Kuik natuurlijk geen oordeel vellen maar als de essentaksterfte werkelijk toegeslagen is, wat is dan zijn advies? vroeg ik hem. “Zoveel mogelijk terughoudend zijn met kappen! Kap alleen de bomen die een gevaar vormen voor bezoekers. Dat staat heel duidelijk in ons protocol. Sommige bomen kunnen de ziekte misschien overgroeien. Bomen kunnen niet resistent worden, ze zijn het of ze zijn het niet, dat is genetisch bepaald. Als we bomen vinden die minder of niet vatbaar zijn kunnen we die soort redden als we ze vermeerderen. Het is eeuwig zonde als minder gevoelige bomen gekapt worden”. Ik vertelde hem dat in het Haagse Bos niet alleen bomen langs paden een oranje stip hebben maar ook midden in het bos waar niemand loopt. Dat dit protocol dus niet gevolgd wordt door Staatsbosbeheer.

Dus ik belde naar de boswachter van het Haagse Bos, Jenny van Leeuwen en die zegt dat Staatsbosbeheer wel het protocol van de WUR volgt, dat alleen de zieke essen gekapt worden die langs de paden staan, dat er dus geen verschil in zienswijze is tussen SBB en WUR. Dat is toch vreemd en lijkt niet te kloppen. Want als wij in het bos gaan kijken lijkt het of alle essen een oranje stip hebben gekregen. Ook de bomen die diep in het bos staan en dus geen gevaar lijken te vormen voor bezoekers. Van Leeuwen zegt dat niet alle essen gekapt worden en dat ze een veiligheidsmarge aanhouden van 15 tot 30 meter vanaf de paden. Die marge houden ze aan omdat ze willen voorkomen dat zieke essen op paden kunnen vallen bij storm.

Wij vinden die marge overdreven. Het risico van de essentaksterfte is namelijk dat er takken kunnen vallen en die vallen, net als appels, niet ver van de boom. Als het stormt moet je sowieso niet in een bos zijn. Dat is altijd gevaarlijk, met of zonder zieke bomen… En wij zien ook heel veel essen buiten de gestelde veiligheidszone. Heel veel essen hoeven niet gekapt te worden…

Download het protocol beoordeling essentaksterfte: https://doi.org/10.18174/454600

Door Nico Schouten,
Behoud Haags Groen

2 Reacties

  • Behoud Haags Groen
    Behoud Haags Groen 12 juli 2018 20:38

    Update: essentaksterfte Haagse Bos

    Vandaag werd ik gebeld door Jenny van Leeuwen van Staatsbosbeheer (SBB), boswachter van het Haagse Bos. Ze was onaangenaam verrast door mijn bericht.

    Volgens haar is het bericht stemmingmakerij en staat het vol onwaarheden. Ik had bv niet vermeld dat ze 21.000 bomen willen herplanten. Het klopt inderdaad dat dit niet vermeld is maar dat is daarom nog geen onwaarheid, waar zoveel bomen geplant kunnen worden is mij overigens een raadsel.

    In het stuk wordt gesproken over een protocol essentaksterfte (ETS) van de WUR. Dit is een protocol voor uniforme beoordeling van ETS en gaat niet over hoe te handelen bij ETS. De WUR geeft wel advies over hoe te handelen bij ETS. https://www.wur.nl/nl/nieuws/Niet-elke-es-gaat-dood-aan-essentaksterfte.htm Volgens van Leeuwen stel ik ten onrechte dat SBB het advies van de WUR niet volgt. Alle essen (dus ook zieke) die buiten de veiligheidszone blijven volgens haar staan. Ze zegt ook dat bij alle essen ETS is geconstateerd en dat ze volledig op de hoogte is van het advies van de WUR om zoveel mogelijk bomen te sparen om minder vatbare bomen redden. De bomen moeten weg om de veiligheid voor bezoekers te kunnen garanderen. Ze vindt het ook heel erg dat er zoveel bomen gekapt moeten worden. Ze zegt dat de essen spontaan om kunnen vallen en andere bomen in hun val mee kunnen nemen.

    Ze vind dat ik bevooroordeeld met onwaarheden een negatief beeld creëer van de goede bedoelingen van Staatsbosbeheer. Ik vertelde dat ik met open vizier onderzoek gedaan had en van SBB zelf heel weinig informatie gevonden had op internet. Dit was het enige: https://www.boswachtersblog.nl/zuid-holland/2017/10/25/werkzaamheden-voor-een-vitaal-haagse-bos/ . Ik vond antwoorden op schriftelijke vragen van de Partij vd Dieren. https://denhaag.raadsinformatie.nl/document/6264516/1/RIS298917%20Beantw%20SV%20Grootschalig%20bomenkap%20Haagse%20Bos. Daarin staat dat alleen oude zieke essen dichtbij de paden gekapt worden. Maar nu blijkt dat alle essen binnen 30 meter van paden of sloten gekapt worden. Dat klinkt toch even iets anders? Bijna het hele Haagse Bos valt binnen die zone. Ik wil met mijn bericht aandacht vragen en de waarheid boven water. Als mensen echt begrijpen waarom bomen gekapt worden kunnen ze er misschien meer begrip voor opbrengen. Van Leeuwen gaf toe dat het misschien niet duidelijk genoeg gecommuniceerd is door SBB en betreurt dat er een verkeerd beeld is ontstaan.

    Ik vertelde haar dat ETS expert van Kuik van de WUR verbaasd was dat hier in het westen zoveel ETS voorkomt en vroeg haar wie de essen beoordeeld heeft? “Bij SBB werken deskundige mensen die bij alle essen ETS hebben geconstateerd, daar hoef je niet aan te twijfelen”. Afijn, de slager die zijn eigen vlees keurt, vind ik, maar van Leeuwen vindt dat onzin. SBB heeft nauw contact met de WUR volgens haar wat ik weer vreemd vind omdat van Kuik van de WUR daar niets vanaf wist toen ik hem sprak.

    Volgende week gaan we samen het bos in om de situatie ter plekke te bekijken. Ik geef toe dat er veel essen slecht uitzien maar of dat door de essentaksterfte komt? Misschien als iemand van de WUR daar uitsluitsel over kan geven…?

  • Blogwachter 22 juli 2018 08:52

    Het signaleren van de geplande kap van grote aantallen oude en lang niet allemaal zieke bomen ‘stemmingmakerij’? Welnee. Staatsbosbeheer maakt zich zelf schuldig aan stemmingmakerij door onder het mom van de veiligheid – draagvlak creëren onder burgers – grote aantallen bomen te kappen, ook en juist waar dit voor de veiligheid helemaal (nog) niet noodzakelijk is. Het klopt weliswaar dat veel essen al zijn aangetast of zelfs ziek, maar de essen zijn lang niet allemaal ten dode opgeschreven. Ook in andere delen van het land blijkt het beleid van Staatsbosbeheer in relatie tot de essentaksterfte echter onverantwoord, onwetenschappelijk en inmiddels zelfs (bewezen!) onwettig. Zo is Staatsbosbeheer precies een week geleden teruggefloten door de provincie bij de kap van een dorpsbos in het noordwesten van Groningen. Dit akkefietje heeft zelfs het Dagblad van het Noorden gehaald: http://www.dvhn.nl/groningen/Staatsbosbeheer-legt-bomenkap-dorpsbos-Kruisweg-stil-23381433.html?utm_medium=article_sharing&utm_source=email . Met andere woorden: Staatsbosbeheer bleek in dit bos illegaal te kappen, want de ontheffingen waren volgens de inspecteurs niet in orde en de harvester is – voorlopig – uit dit dorpsbos verwijderd. Inmiddels houd ik me, als bezorgde burger, al een jaar bezig met de essentaksterfte. Ik neem een kijkje op plekken waar wordt gekapt of al is gekapt, maak foto’s en schrijf er stukken over op mijn blog: blogwachter.blogspot.nl . Dit viel me niet mee. In veel Groninger kleibossen – bijvoorbeeld in Bedum, Wehe den Hoorn, Uithuizen – blijkt sprake van gehele of gedeeltelijke kaalslag en worden zelfs veel gezonde niet-essen gekapt, waarbij Staatsbosbeheer een opvallende voorkeur aan de dag lijkt te leggen voor, bijvoorbeeld, oude (45-50 jaar) eiken, die vaak niet eens in de ‘doorgangsroute’ voor de harvester staan. Gewoonlijk laten ze juist vaak de randen staan – anders lijkt het zo kaal? – en kappen uitgerekend in de dieper gelegen delen van het bos, waar aangetaste essen helemaal geen gevaar opleveren. Omdat ze er toch zijn, nemen ze veel andere en kerngezonde bomen mee. Dit alles, nogmaals, onder het mom van de veiligheid voor de burgers. Helaas blijkt deze tactiek te werken, want in mijn dorp heb ik mij helaas met mijn acties niet populair gemaakt en ‘weten ze mij te vinden’ na het stilleggen van de kap, bijvoorbeeld als er een dode tak op iemand zou vallen. Want het snoeien van overhangende dode takken langs voetgangerspaden is een verantwoordelijkheid waar Staatsbosbeheer zich echter al jaren aan onttrekt in deze regio, waar veel bossen al tientallen jaren niet onderhouden werden. Gelukkig trekt de massale kaalslag inmiddels de aandacht van een groter publiek. Na een tip van de Bomenridders Groningen hebben de inspecteurs van de provincie hebben ingegrepen. In de Groninger kleibossen worden de te kappen bomen vaak niet eens meer oranje gemarkeerd, of uitsluitend de hoeken en de doorgangszones (met oranje pijlen) voor de grote oogstmachines. Dit betekent dat zo ongeveer alle bomen in het bos tijdens de kap vogelvrij zijn, en ook de onderbegroeiing – lijsterbessen, eiken, elzen, esdoorns – het zelden overleeft. Zelfs tot ‘Toekomstboom’ verklaarde blauw gemarkeerde bomen – vogelnest, belangrijk voor vleermuizen – gaan er vaak eveneens aan, of raken tenminste zwaar beschadigd door de grote machines. De enorme oogst(!)machines beschadigen de bosbodem – bijvoorbeeld te Bedum – vaak zodanig dat eventueel herstel tientallen jaren in beslag zal nemen. Herplant vindt in veel gevallen niet eens plaats of wordt op de lange baan geschoven. Bomen die geen ‘oogst’ zijn blijven in grote aantallen liggen, zodat de bossen jarenlang onbegaanbaar zijn en de uitheemse berenklauw het terrein onbelemmerd kan koloniseren. Doordat voorafgaande aan de kap onduidelijk is wat er zal gebeuren wordt eventueel verzet (‘solisistische acties’ genoemd) in de kiem gesmoord, bijvoorbeeld door ‘klankbordgroepen’ te organiseren – het officiële overlegorgaan tussen burgers en Staatsbosbeheer – waarin kritische burgers door de sociale druk in een dorp effectief monddood worden gemaakt. Opvallend is ook dat Staatsbosbeheer vooral haast lijkt te maken met het verwijderen van uitgerekend de (nog) relatief gezonde (want oudere) essen, die minder vatbaar zijn dan jongere. Wat de reden van die ongebreidelde kap van gezonde niet-essen is durf ik als ‘leek’ – ik ben geen bioloog – niet te zeggen, maar de indruk dat bepaalde dingen niet helemaal kloppen dringt zich bijna onvermijdelijk op. Heeft Staatsbosbeheer een dubbele agenda? ‘Logisch, ze moeten wel, nu brengt het hout nog wat op’, aldus een voorbijganger. Food for thougt, zo’n opmerking van een ‘nuchtere’ Groninger. Kortom, Hagenaars: blijf alert, werk samen met Wageningen, met handhavers en met de provincie, geef niet op, zoek samenwerking en zoek vooral uit hoe alles wettelijk gezien zit. Gelukkig blijken er nog altijd natuurwetten te zijn, en kan Staatsbosbeheer niet zomaar alles ongestraft en geheel naar eigen inzicht doen. Het is voor bezorgde burgers vooral belangrijk om op de eigen waarneming te vertrouwen, en niet op de peptalk – samen te vatten als ‘het groeit wel weer aan’ – van Staatsbosbeheer. Kaalslag – eufemistisch ‘verjonging’ genoemd – is immers rampzalig voor flora en fauna, terwijl het ook anders kan (handmatig kappen, zorgvuldig maatwerk, uitsluitend de zieke essen langs doorgaande paden eruit). Lastig is het wel, want de PR van Staatsbosbeheer is zeer goed geolied – zie de vele blije boswachterblogs – en wie contact zoekt met Staatsbosbeheer wordt uiterst vriendelijk maar niet minder doelgericht en trefzeker op de plaats gezet: ‘Wij zijn deskundig; wij werken uiterst zorgvuldig; wij zijn een organisatie met een groen hart; vertrouwt u maar op ons’. Helaas zit ‘lekker slapen’ er niet meer in, voor wie werkelijk van bossen houdt en van (oude) bomen.

Voeg reactie toe

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Lees ook...
Lees ook...
Door Nico Schouten, Zoals afgesproken ging ik samen met Clara Visser van de Bomenstichting Den Haag kijken in het Haagse Bos met…
Lees ook...
De Bomenstichting Den Haag ontdekte tal van tegenstrijdigheden, onvolkomenheden en onzekerheden in de aanvraag voor de spoorvervanging van de Scheveningseweg. Het gevolg…